• પૂંછડીને ચાદર બનાવી ઠંડી સામે રક્ષણ મેળવતો દીપડો!

• ભારતના પહાડી વિસ્તારોમાં જોવા મળતો દુર્લભ હિમ દીપડો!

 સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

હિમ દીપડાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે અત્યંત ઠંડા અને બરફવાળા વાતાવરણમાં રહે છે અને પોતાની લાંબી તથા ઘટાદાર પૂંછડીનો ઉપયોગ ચાદર કે ઓઢણાંની જેમ કરીને પોતાના શરીરને ઠંડીથી સુરક્ષિત રાખે છે. આ જ કારણે તેને પર્વતોની આકર્ષક અને રહસ્યમય બિલાડી માનવામાં આવે છે.

આ દુર્લભ વન્યજીવ માત્ર વૈશ્વિક સ્તરે જ નહીં, પરંતુ આપણા દેશ ભારતના હિમાલયી અને પહાડી વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળે છે. ભારતીય વન વિભાગ દ્વારા હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ અને ઉત્તarakhandના ઊંચા પર્વતો પર હિમ દીપડાના સંરક્ષણ માટે વિશેષ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

આવા સુંદર અને પર્યાવરણ માટે મહત્વપૂર્ણ જીવો પર શિકાર અને આબોહવા પરિવર્તનને કારણે સતત જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે તેમનું કુદરતી નિવાસસ્થાન એટલે કે બરફ ઓછો થઈ રહ્યો છે, જેનાથી તેમના અસ્તિત્વ સામે મોટો પડકાર ઊભો થયો છે.

'ઇન્ટરનેશનલ ડે ઓફ ધ સ્નો લેપર્ડ' જેવા અભિયાનો દ્વારા સામાન્ય જનતાને આ વન્યજીવોના મહત્વ વિશે માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે, જેથી આખી દુનિયામાં આ મૂલ્યવાન પ્રજાતિને લુપ્ત થતી અટકાવી શકાય અને ભવિષ્યની પેઢી માટે તેને સુરક્ષિત રાખી શકાય.

કમાલની પૂંછડી
હિમ દીપડાની પૂંછડી લગભગ એક મીટર લાંબી હોઈ શકે છે. ઠંડીમાં તે તેને પોતાના શરીરની આસપાસ લપેટી લે છે. આ પૂંછડી પહાડો પરાલતી અને છલાંગ લગાવતી વખતે બેલેન્સ બનાવવામાં પણ મદદ કરે છે.

પંજા છે બરફીલા જૂતા
તેના પહોળા પંજા પર ઘાટા વાળ હોય છે. આ બરફ પર ચાલવામાં મદદ કરે છે અને પગને ઠંડી જમીનથી પણ બચાવી રાખે છે.

સામે હોવા છતાં ગાયબ
તેના ફરમાં રહેલો ગ્રે સફેદ રંગ અને કાળા ડાઘ તેને ખડકો વચ્ચે છુપાવવામાં મદદ કરે છે. એટલા માટે તેને ’પહાડોનું ભૂત’ પણ કહેવામાં આવે છે.

લગાવે છે લાંબી છલાંગ
તેના પાછળના પગ ખૂબ મજબૂત હોય છે. તેની મદદથી તે એક જ છલાંગમાં લગભગ 10 મીટર દૂર સુધી જઈ શકે છે. આનાથી તેને પહાડ પર ચાલવા અને શિકાર પકડવામાં મદદ મળે છે.

ગર્જના કરી શકતો નથી
આટલી મોટી બિલાડી હોવા છતાં, હિમ દીપડો સિંહ કે વાઘની જેમ ગર્જના કરી શકતો નથી. તે ફૂંફાડા મારવા, ધીમા મ્યાઉં જેવા અવાજ કાઢવા અને હવા કાઢવા જેવા અવાજો દ્વારા પોતાની વાત વ્યક્ત કરે છે.

ભારતમાં પણ તેનું ઘર
લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, સિક્કિમ અને અરુણાચલ પ્રદેશના ઊંચા પહાડોમાં હિમ દીપડો જોવા મળે છે. ભારતની 2024 ની પહેલી વૈજ્ઞાનિક ગણતરીમાં અહીં આશરે 718 હિમ દીપડા હોવાનું અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું હતું.