ધર્મ દર્શન @ નવી દિલ્હી

નવી દિલ્હી, તા. ૨૫ વૈદિક કાળથી ચાલી આવતું પવિત્ર જયા પાર્વતી વ્રત મુખ્યત્વે અપરિણીત યુવતીઓ દ્વારા યોગ્ય વર મેળવવા માટે અને સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ દ્વારા અખંડ સૌભાગ્યની કામના માટે કરવામાં આવે છે. આ વ્રત અષાઢ સુદ તેરસથી અષાઢ વદ બીજ સુધી એટલે કે પાંચ દિવસ સુધી ખૂબ શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં જયા પાર્વતી વ્રત ૨૭ જુલાઈ ૨૦૨૬, સોમવારથી શરૂ થઈને ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, શનિવારના રોજ પૂર્ણ થશે.

વ્રતની પૂજાવિધિ અનુસાર, પહેલા દિવસે માટીના વાસણમાં ઘઉં, જુવાર કે મગના બી વાવીને 'જ્વારા' ઉગાડવામાં આવે છે. પાંચ દિવસ સુધી રોજ સવારે સ્નાન કરી શિવ-પાર્વતીની પૂજા કરવામાં આવે છે અને ઉગેલા જુવારાને જળ ચડાવીને પૂજન કરાય છે. આ વ્રતમાં મોળાકત એટલે કે એક ટાણું અથવા વગર મીઠાનું ફરાળ કરવામાં આવે છે, જેમાં મીઠું ખાવાની સંપૂર્ણ મનાઈ હોય છે. વ્રતના અંતિમ દિવસે રાત્રે જાગરણ કરવામાં આવે છે અને બીજા દિવસે સવારે ઉદ્યાપન કરી વ્રત પૂર્ણ થયા બાદ જુવારાને નદી અથવા જળાશયમાં પધરાવવામાં આવે છે.

જયા પાર્વતી વ્રત પાછળની પૌરાણિક કથા દેવી પાર્વતીના કઠિન તપ સાથે જોડાયેલી છે. માતા સતીએ પોતાનું જીવન છોડી દીધા પછી, પાર્વતીએ હિમાલયની પુત્રી તરીકે જન્મ લીધો અને નાની ઉંમરથી જ શિવ પ્રત્યે સમર્પિત રહીને તેમની સાથે લગ્ન કરવા માટે જંગલમાં વર્ષો સુધી ઘોર તપસ્યા કરી હતી. તેમના દૃઢ નિશ્ચયથી દેવતાઓ પણ પ્રભાવિત થયા અને શિવજી તેમની સાથે લગ્ન કરવા સંમત થયા. આ વ્રત આપણને શીખવે છે કે ધીરજ, ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી જીવનમાં યોગ્ય પરિણામો પ્રાપ્ત થાય છે. લગ્ન બાદ અનુકૂળતાએ આ વ્રતની પૂર્ણાહુતિ વખતે પાંચ ગોરણીઓનું પૂજન કરી તેમને જમાડીને યથાશક્તિ લ્હાણી આપવામાં આવે છે.

શ્રદ્ધા અને સંયમનું પ્રતીક ઉત્સવ

જયા પાર્વતી વ્રત માત્ર એક ધાર્મિક અનુષ્ઠાન નથી, પરંતુ તે મનની પવિત્રતા, સંયમ અને સમર્પણની ભાવનાને દૃઢ કરનારું એક ઉત્તમ પર્વ છે.