સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (આરબીઆઈ) દ્વારા દેશભરની બેન્કોમાં સતત વધતી જતી ગ્રાહકોની ફરિયાદો અને કામકાજની સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓ પર અત્યંત સખ્ત વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રીય બેન્કે તમામ બેન્કોને પોતાના રોજિંદા કામકાજ અને પ્રોસેસમાં મોજૂદ ખામીઓની ઓળખ કરીને તેને જડમૂળથી ખતમ કરવા માટેના કડક નિર્દેશો આપ્યા છે. ગ્રાહકોને પડતી મુશ્કેલીઓ બાબતે બેન્કોની બેદરકારી હવે સહન કરવામાં નહીં આવે તેવો સ્પષ્ટ સંકેત રેગ્યુલેટર દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.

પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025 માં લોકપાલ પાસે આવતી ગ્રાહકોની ફરિયાદોમાં 13.5 ટકાથી વધુનો મોટો વધારો નોંધાયો છે. આરબીઆઈએ એ બાબત પર తీవ్ర ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે અનેક ફરિયાદો બેન્કના પોતાના આંતરિક લોકપાલ સુધી પહોંચ્યા વિના જ સીધી આરબીઆઈ સમક્ષ પહોંચી રહી છે, જેના કારણે બેન્કિંગ સિસ્ટમના આંતરિક ફરિયાદ નિવારણના સમગ્ર માળખા અને તેની કાર્યક્ષમતા પર ગંભીર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

આ મામલા સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોના અનુસાર ગત મહિને યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં આરબીઆઈએ બેન્કોને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે તેઓ તે પાયાની પ્રોસેસ અને કામકાજની ખામીઓની ઓળખ કરે જેના કારણે વારંવાર ફરિયાદો ઉદભવી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025 ના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો આરબીઆઈ લોકપાલ યોજના અંતર્ગત કુલ 13.3 લાખ ફરિયાદો નોંધાઈ હતી, જે દર્શાવે છે કે ગ્રાહકો બેન્કોની સેવાઓથી કેટલા અસંતુષ્ટ છે.

આ ગંભીર સમસ્યાને હલ કરવા માટે આરબીઆઈના અધિકારીઓએ બેન્કોને એવા પ્રભાવી પગલાં ઉઠાવવા જણાવ્યું છે જેથી આ પ્રકારની ફરિયાદો ભવિષ્યમાં વારંવાર ન આવે. આ ઉપરાંત, ફરિયાદોનું સાચું અને વાજબી નિવારણ લાવવા માટે કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓ માટે વિશેષ ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ તેમજ ઇન્ડસ્ટ્રી લેવલના વ્યાપક સુધારાત્મક પગલાં લેવાની પણ હિમાયત કરવામાં આવી છે.

ગ્રાહક સેવા એ કોઈપણ બેન્કિંગ વ્યવસાયનો સૌથી મહત્વનો પાયો છે, અને જો તેમાં સતત બેદરકારી દાખવવામાં આવે તો તે સમગ્ર ఆర్థిక વ્યવસ્થા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આરબીઆઈની આ કડક કાર્યવાહીથી બેન્કોની કામકાજ શૈલીમાં મોટો સુધારો આવશે તેવી આશા સેવાઈ રહી છે.

ગ્રાહક અધિકારો અને બેન્કિંગ જવાબદારી

બેન્કિંગ સેક્ટરમાં પારદર્શિતા અને ઉત્તમ ગ્રાહક સેવા સુનિશ્ચિત કરવી એ પ્રત્યેક નાણાકીય સંસ્થાની પ્રાથમિક જવાબદારી છે. ગ્રાહકોના પ્રશ્નોનું સમયસર નિવારણ જ મજબૂત અર્થતંત્રની ઓળખ છે.