માનવીય દખલથી બદલાયું સિંહનું વર્તન વન વિભાગની કામગીરી પર ઉઠ્યા સવાલ

સિંહ પ્રેમી જયદીપ ઓડેદરાએ કહ્યું સિંહ જંગલમાં ઓછા અને રેવન્યુ વિસ્તારોમાં વધુ છે

સીટી ન્યૂઝ@ગીર સોમનાથ

ગીર પૂર્વ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી માનવ અને સિંહ વચ્ચેના સંઘર્ષની ઘટનાઓમાં ચિંતાજનક ઉછાળો આવ્યો છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને પગલે વન્યજીવ પ્રેમીઓ અને તબીબી નિષ્ણાતો દ્વારા વન વિભાગની કામગીરી તેમજ ગીરમાં વધી રહેલા માનવીય દખલ પર આકરા સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. વન વિસ્તારની બહાર સિંહોના વસવાટમાં થયેલો ફેરફાર અને સ્થાનિક સ્તરે સોશિયલ મીડિયાની ઘેલછાને કારણે આખી વન્યજીવ સૃષ્ટિ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગઈ છે. સ્થાનિક સ્તરે વન વિભાગની કામગીરી સામે ગંભીર આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે કે ગીર પૂર્વ ડિવિઝનમાં હુમલા વધવા પાછળ સિંહોની વસ્તી વધારો તો જવાબદાર છે જ, પરંતુ તેનાથી પણ વધુ જવાબદાર વન વિભાગની નબળી મેનેજમેન્ટ વ્યવસ્થા છે. સિંહ પ્રેમી જયદીપ ઓડેદરાએ જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા ત્રણથી ચાર મહિના અને વ્યાપક રીતે જોઈએ તો છેલ્લા ચાર-પાંચ વર્ષમાં માનવ અને સિંહ વચ્ચેના ઘર્ષણના બનાવો ખૂબ જ વધી ગયા છે, જે મુખ્યત્વે ગીર ઈસ્ટ ડિવિઝનમાં જોવા મળી રહ્યા છે. સિંહોની સંખ્યામાં સો ટકા વધારો થયો છે, પરંતુ સિંહો અત્યારે કુદરતી જંગલ વિસ્તારના બદલે રેવન્યુ વિસ્તારોમાં વધુ છે અને જંગલમાં ઓછા છે, જેના કારણે માનવીઓ સાથેના ઘર્ષણ અનિવાર્ય બન્યો છે. આ વિસ્તારોમાં રહેતા કેટલાક સ્થાનિક અસામાજિક તત્વો વિડિયો અને સોશિયલ મીડિયા રીલ્સ બનાવવાની ઘેલછામાં સિંહો જ્યારે મારણ પર હોય ત્યારે તેમની પાછળ પડીને હોબાળો મચાવે છે અને તેમને ભારે પરેશાની કરે છે.

રીલ્સનો શોખ બની રહ્યો છે ખતરો સિંહ મારણ પર હોય ત્યારે કેટલાક લોકો વિડિયો અને સોશિયલ મીડિયા રીલ્સ બનાવવા માટે તેની નજીક પહોંચી જાય છે, હોવાનો મથાળો છે અને તેને ઉશ્કેરે છે. આવા કૃત્યોને કારણે સિંહ અસ્વસ્થ બને છે અને ઘણી વખત વળતો હુમલો કરે છે. નિષ્ણાતો આવા લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

સિંહ માણસનો શિકાર કરવા નથી નીકળતો વન્યજીવ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, સિંહ સ્વભાવથી માણસનો શિકાર કરતો નથી. મોટાભાગે જ્યારે માણસ અજાણતા તેના મારણની નજીક પહોંચી જાય, સિંહોને ઉશ્કેરવામાં આવે અથવા તે સંકેતવાયેલો હોય ત્યારે જ હુમલાની ઘટના બને છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સાવચેતી અને યોગ્ય વન્યજીવ વ્યવસ્થાપનથી આવા બનાવો ઘટાડી શકાય છે.

સિંહોના હુમલા પાછળના મુખ્ય કારણો:

• કુદરતી રહેઠાણમાં માનવીય દખલ

• ગેરકાયદેસર લાયન શો અને રીલ્સનો ટ્રેન્ડ

• જંગલ બહાર વધતી સિંહોની અવરજવર

• મારણ ખસેડવાની ખામીયુક્ત પદ્ધતિ

• માનવ અને સિંહ વચ્ચેનું વધતું ઘર્ષણ

• રેવન્યુ વિસ્તારમાં સરળતાથી મળતો ખોરાક

• સિંહોને ઉશ્કેરતી માનવીય પ્રવૃત્તિઓ

• જંગલમાં મોનિટરિંગ અને વ્યવસ્થાપનની ખામીઓ