સિટી ન્યુઝ @ અમદાવાદ

અમદાવાદ શહેરના પૂર્વ અને દક્ષિણ વિસ્તારમાં આવેલા ઔદ્યોગિક એકમો દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે છોડવામાં આવતા જ્વલનશીલ અને ઝેરી કેમિકલયુક્ત પાણીના કારણે ડ્રેનેજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અત્યંત મોટો ફટકો પડ્યો છે. બહેરામપુરા, દાણીલીમડા અને પીરાણા નજીક ધમધમતી ફેક્ટરીઓમાંથી બેરોકટોક વહેવડાવાતા એસિડિક પ્રવાહીને લીધે પીરાણા સ્થિત 180 MLD ક્ષમતા ધરાવતા સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટની ભારે મશીનરીઓ ખવાઈ ગઈ છે.

આ અત્યાધુનિક મશીનરીઓ સદંતર બગડી જતાં તેને બદલવા માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને (AMC) હવે સામાન્ય પ્રજાની તિજોરીમાંથી આશરે 12 કરોડ રૂપિયાનો તોતિંગ ખર્ચ કરવાની ફરજ પડી છે. શહેરના દક્ષિણ ઝોનમાં આવેલા એસ્ટેટમાંથી અનેક એકમો પોતાના ઝેરી પાણીને પ્રાથમિક ટ્રીટમેન્ટ આપ્યા વગર જ છૂપા ગટર જોડાણો મારફતે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની મુખ્ય ડ્રેનેજ લાઇનમાં ખુલ્લેઆમ ઠાલવી રહ્યા છે.

નારોલ, દાણીલીમડા અને બહેરામપુરા પંથકમાં 400 થી વધુ ફેક્ટરીઓ પોતાના કાગળો પર ઈટીપી (ETP) પ્લાન્ટમાં પાણી શુદ્ધ કરવાનો દાવો કરે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે ગટર લાઇનોમાં આજે પણ ભારે કેમિકલયુક્ત પ્રવાહી વહી રહ્યું છે. સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ માત્ર સામાન્ય ઘરેલું ગટરના પાણીને જ શુદ્ધ કરી શકે છે, પરંતુ ઔદ્યોગિક એસિડિક પાણી સતત આવવાથી પમ્પિંગ સ્ટેશનની મોટરો અને પાઇપો ક્ષારથી ખવાઈ ગઈ છે.

પીરાણા બાદ હવે વાસણા અને વિંઝોલ પ્લાન્ટની મશીનરીઓ પણ બદલવાની મોટી કવાયત હાથ ધરવામાં આવી રહી છે, કારણ કે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી આ બેદરકારીના કારણે પ્લાન્ટના સાધનો ડેમેજ થઈ ચૂક્યા છે. ઉદ્યોગો દ્વારા થતા આ ગેરકાયદે પ્રદૂષણને અટકાવવાની સીધી જવાબદારી ધરાવતા ગુજરાત પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (GPCB) અને મનપાના ઇજનેર વિભાગની ભેદી મિલીભગત સામે ગંભીર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

તંત્ર દ્વારા માત્ર કાગળ પર નોટિસો ફટકારીને સંતોષ માની લેવામાં આવે છે અને જવાબદાર કારખાનેદારો સામે કોઈ જ સખત ફોજદારી કાર્યવાહી કરવામાં આવતી નથી. અધિકારીઓની આ ઘોર બેદરકારી અને મિલીભગતનો સીધો આર્થિક બોજ હવે શહેરના સામાન્ય કરદાતા નાગરિકોના માથે લાદવામાં આવી રહ્યો છે, જે અત્યંત ચિંતાજનક વિષય છે.

ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ અને નાગરિકોની જવાબદારી

શહેરોમાં વિકાસની સાથે પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવું એ તંત્ર અને ઉદ્યોગપતિઓ બંનેની પવિત્ર ફરજ છે. ગેરકાયદે કેમિકલ છોડીને જાહેર સંપત્તિ અને સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડનારા તત્વો સામે કાયદાકીય સકંજો કડક કરવો અનિવાર્ય છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવા કૌભાંડો અને આર્થિક નુકસાન અટકાવી શકાય.