સિટી ન્યુઝ @ ભરૂચ

ભરૂચની ઐતિહાસિક અને 14મી સદીની જામા મસ્જિદ અંગેનો વિવાદ હવે ગુજરાત હાઈકોર્ટના પટલ સુધી પહોંચી ગયો છે. હરિશંકર જૈન અને રાહુલ દીવાન સહિતના પાંચ સ્થાનિક અરજદારો દ્વારા હાઈકોર્ટમાં એક મહત્વપૂર્ણ અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. આ અરજીમાં મસ્જિદ પરિસરમાંથી મળી આવેલી જૈન ધર્મના 19મા તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથની પ્રાચીન મૂર્તિની તાત્કાલિક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા તેમજ જૈન સમુદાયના સભ્યોને ત્યાં જઈને પૂજા કરવાની મંજૂરી આપવા માટે ઉગ્ર માંગ કરવામાં આવી છે.

અરજદારોના વકીલ દ્વારા કોર્ટમાં એવી ગંભીર આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે ચાલી રહેલા સામાજિક તણાવના કારણે આ પવિત્ર મૂર્તિને નુકસાન પહોંચાડીને તેને નષ્ટ પણ કરવામાં આવી શકે છે. અરજદારોની રજૂઆત મુજબ આ જામા મસ્જિદ વર્ષ 1909 થી ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) નું સંરક્ષિત સ્મારક છે અને તે પ્રાચીન સ્મારકો તથા પુરાતત્વીય સ્થળો અધિનિયમ, 1958 હેઠળ રાષ્ટ્રીય મહત્વ ધરાવે છે, જેથી કાયદા મુજબ તેના મૂળ સ્વરૂપમાં કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર કરી શકાતો નથી.

આ મામલે રાજ્ય સરકાર અને ભરૂચ કલેક્ટર તરફથી હાઈકોર્ટમાં સત્તાવાર રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે અરજદારોની દલીલોમાં તથ્ય જણાઈ રહ્યું છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે તમામ સંબંધિત પક્ષકારોની રજૂઆતોને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યા બાદ આ કેસની વધુ સુનાવણી આજે એટલે કે 9 ઓક્ટોબરના રોજ મુલતવી રાખી છે. નોંધનીય છે કે અરજદારોએ આ કેસમાં કેન્દ્ર સરકાર, ASI, રાજ્ય સરકાર તેમજ જામા મસ્જિદ પ્રબંધક સમિતિને પક્ષકાર બનાવ્યા છે.

ચાલુ વર્ષની શરૂઆતમાં જામા મસ્જિદના ભોંયરામાંથી તપાસ દરમિયાન ભગવાન મલ્લિનાથની આ પ્રાચીન મૂર્તિ મળી આવ્યા બાદ આ વિવાદે ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. ગિયાસુદ્દીન તુઘલકના શાસનકાળ દરમિયાન બનેલી આ મસ્જિદમાં મૂર્તિ મળતાં સ્થાનિક હિન્દુ અને જૈન સમાજ દ્વારા વિશાળ રેલીઓ પણ યોજવામાં આવી હતી. સંભવિત અશાંતિ અને અપ્રિય બનાવને રોકવા માટે ASI દ્વારા અગાઉ જ ભરૂચ કલેક્ટરને આ ઐતિહાસિક સ્મારકની સઘન સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિનંતી કરવામાં આવી હતી.

ધાર્મિક સ્થળો અને પ્રાચીન વારસા સાથે જોડાયેલા આવા વિવાદો કાનૂની અને સામાજિક બંને દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ બનતા હોય છે. હાઈકોર્ટના આગામી આદેશો પર સમગ્ર દેશની નજર રહેશે કારણ કે આ નિર્ણય ઐતિહાસિક સ્મારકોમાં પૂજા અને સંરક્ષણના અધિકારો માટે એક મોટો દાખલો બેસાડી શકે છે.

પુરાતત્વ વારસો અને કાનૂની લડાઈ

ઐતિહાસિક સ્મારકો અને ધાર્મિક પુરાવશેષોનું રક્ષણ કરવું તથા કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ તંત્રની મુખ્ય પ્રાથમિકતા છે.