સિટી ન્યૂઝ @ રાજકોટ

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતા અને ગર્ભસ્થ બાળક વચ્ચેનું જોડાણ અત્યંત ગહન હોય છે, પરંતુ વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ આ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે. ઘણીવાર માતા-પિતાને પ્રશ્ન થાય છે કે, બાળક માતાના લોહી દ્વારા પોષણ મેળવતું હોવા છતાં, બંનેના બ્લડ ગ્રુપ અલગ કેમ હોઈ શકે છે? તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, માતાનું લોહી સીધું બાળકના શરીરમાં જતું નથી. માતા અને બાળકની વચ્ચે 'પ્લેસેન્ટા' (ગર્ભનાળ) નામનું એક અત્યંત મહત્વનું અંગ કામ કરે છે, જે ફિલ્ટર તરીકે વર્તીને બાળક સુધી માત્ર જરૂરી પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન પહોંચાડે છે, પરંતુ માતાના રક્તકણોને આગળ વધતા રોકે છે.

બાળકના શરીરમાં બ્લડ સેલ્સ બનવાની પ્રક્રિયા તેની પોતાની બોન મેરો (અસ્થિમજ્જા) દ્વારા થાય છે. બાળકના બ્લડ ગ્રુપમાં માતાના લોહી કરતા તેના પિતાના જીન્સનું યોગદાન પણ એટલું જ મહત્વનું હોય છે. આ કારણે બાળકનું બ્લડ ગ્રુપ માતા કે પિતા બંનેમાંથી કોઈની સાથે ન મળે તેવું પણ બની શકે, અને તે ઘણીવાર દાદા-દાદી કે અન્ય પૂર્વજો સાથે પણ સામ્યતા ધરાવી શકે છે. આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા જિનેટિક્સના નિયમો મુજબ ચાલે છે.

આ પ્રક્રિયામાં Rh ફેક્ટરનું ધ્યાન રાખવું અત્યંત અનિવાર્ય છે. જો માતા Rh નેગેટિવ હોય અને બાળક Rh પોઝિટિવ હોય, તો તબીબી ભાષામાં કેટલીક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે. જોકે, આજના આધુનિક મેડિકલ સાયન્સમાં 'Anti-D' ઈન્જેક્શન દ્વારા માતાના શરીરમાં એન્ટિબોડીઝ બનતા અટકાવીને બાળકને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપવામાં આવે છે. પ્રેગ્નન્સીની શરૂઆતમાં જ બ્લડ ગ્રુપ ટેસ્ટ કરાવીને ડોક્ટરના માર્ગદર્શન હેઠળ યોગ્ય સારવાર લેવી એ માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્ય માટે સૌથી મહત્વનું પગલું છે.

માતા-બાળક સુરક્ષા માટે મહત્વના તથ્યો

પ્લેસેન્ટા એ કુદરતનું બનાવેલું એક અદભૂત ફિલ્ટર છે જે માતા અને બાળકના લોહીને મિશ્રિત થતા રોકે છે. બાળકના બ્લડ ગ્રુપનું નિર્ધારણ તેના પોતાના બોન મેરોમાં થાય છે, જેમાં માતા અને પિતા બંનેના જિનેટિક્સનો ફાળો હોય છે. Rh નેગેટિવ માતાઓને યોગ્ય સમયે એન્ટિ-ડી ઇન્જેક્શન લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, જે બાળકની સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય છે. આ વૈજ્ઞાનિક સમજણ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતાઓની ચિંતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે.