• શરીરમાં રહેલી 'ડાયફ્રામ' માંસપેશીનું અચાનક સંકોચાવું છે મુખ્ય કારણ
• ઠંડુ પાણી, શ્વાસ રોકવો અને ખાંડ જેવા સરળ ઘરેલું ઉપાયોથી તરત મળશે રાહત
• સ્વરતંત્રનો માર્ગ બંધ થતાં જ મગજ ગુમાવે છે કંટ્રોલ, નિષ્ણાતોનો ખુલાસો

સિટી ન્યુઝ @ રાજકોટ

હિચકી (હેડકી) એક એવી અત્યંત સામાન્ય શારીરિક સમસ્યા છે જેનો અનુભવ દરેક વ્યક્તિએ પોતાના જીવનમાં ક્યારેક ને ક્યારેક ચોક્કસપણે કર્યો જ હશે. ઘણીવાર જમતી વખતે, અચાનક હસતી વખતે, મસાલેદાર ખોરાક ખાતી વખતે કે રડતી વખતે અચાનક જ હેડકી આવવાનું શરૂ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે તે થોડી મિનિટોમાં પોતાની મેળે જ બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ કેટલીકવાર તે એટલી લાંબી ચાલે છે કે વ્યક્તિ ભારે અસ્વસ્થતા અને કંટાળો અનુભવે છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા પાછળ કોઈ અંધશ્રદ્ધા કે કોઈના યાદ કરવા જેવું કારણ નથી, પરંતુ આપણા શરીરની અંદર આવેલી એક મહત્વપૂર્ણ માંસપેશીની હરકત જવાબદાર છે.

મેડિકલ એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, હિચકીનો સીધો અને વૈજ્ઞાનિક સંબંધ આપણા ફેફસાંની બરાબર નીચે આવેલી 'ડાયફ્રામ' (ઉરોદરપટલ) નામની વિશિષ્ટ માંસપેશી સાથે જોડાયેલો છે. આ માંસપેશી આપણને શ્વાસ લેવાની અને છોડવાની સતત ચાલતી પ્રક્રિયામાં મોટી મદદ કરે છે. જ્યારે કોઈ પણ કારણોસર આ માંસપેશી અચાનક અનિયંત્રિત રીતે સંકોચાઈ જાય છે, ત્યારે આપણા સ્વરતંત્ર (Vocal cords) ની આસપાસનો શ્વાસ લેવાનો મુખ્ય માર્ગ એક સેકન્ડ માટે તરત જ બંધ થઈ જાય છે. આ હવાના માર્ગમાં અચાનક અવરોધ ઊભો થવાના કારણે જ ગળામાંથી 'હિક' જેવો અવાજ નીકળે છે, જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં હિચકી કહીએ છીએ.

જો કે, આ સમસ્યાને ગણતરીની મિનિટોમાં રોકવા માટે રસોડામાં જ હાજર કેટલાક અકસીર અને વૈજ્ઞાનિક ઘરેલું ઉપાયો બહુ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. જેમાં સૌથી સરળ રસ્તો ઠંડુ પાણી ધીમે-ધીમે નાના-નાના ઘૂંટડા ભરીને પીવાનો છે, જે ગળાની નસોને ઉત્તેજિત કરી મગજનો સંકેત બદલી નાખે છે. આ ઉપરાંત, થોડી સેકન્ડો માટે શ્વાસ રોકી રાખવાથી શરીરમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ સહેજ વધે છે, જે ડાયફ્રામને ફરી શાંત પાડે છે. મોંમાં થોડી ખાંડ રાખવાથી કે એક ચમચી મધ ખાવાથી ગળાની અંદરની સપાટી પર રક્ષણાત્મક પડ બને છે અને મગજનું ધ્યાન નવા સેન્સરી સંકેત તરફ ડાયવર્ટ થતાં જ હિચકીનો રિફ્લેક્સ તરત શાંત પડી જાય છે.