સિટી ન્યૂઝ @ નવી દિલ્હી: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ વિદેશી વિનિમય (ફોરેક્સ) ક્ષેત્રે કાર્યરત સંસ્થાઓ માટે અત્યંત કડક અને નવા સુધારેલા નિયમોની જાહેરાત કરી છે. આ નવીન માર્ગદર્શિકા હેઠળ, હવેથી નવા મની ચેન્જર્સને લાઈસન્સ આપવામાં આવશે નહીં. કેન્દ્રીય બેંકે બુધવારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, આ નિર્ણય વિદેશી વિનિમય સેવાઓની ડિલિવરી સુધારવા અને નિયમનકારી પાલનને વધુ સરળ બનાવવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો છે. આ નવા નિયમો પ્રિન્સિપલ-એજન્ટ મોડેલને વિસ્તૃત કરી યોગ્ય ડ્યૂ ડિલિજન્સ સુનિશ્ચિત કરશે.

RBI દ્વારા કરવામાં આવેલી સમીક્ષા મુજબ, કોઈપણ પ્રકારના વિદેશી વિનિમય વ્યવહારો કરતા પહેલા હવે તમામ સંસ્થાઓએ RBIની પૂર્વ મંજૂરી મેળવવી આવશ્યક રહેશે. અધિકૃત ડીલરોની વિવિધ શ્રેણીઓ માટેના નિયમોમાં પણ પાયાના સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. હવેથી નવી મંજૂરીઓ માટેની અરજીઓ ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓ હેઠળ જ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે, જેમાં બેંકો AD કેટેગરી I હેઠળ પોતાની સેવાઓ માટે અરજી કરી શકશે.

નવા નિયમો મુજબ, AD કેટેગરી II હેઠળ અરજી કરવા માટે સંસ્થાઓએ ચોક્કસ માપદંડો પૂર્ણ કરવા પડશે. જેમાં NBFCs અને પૂર્ણ-સુધારેલા મની ચેન્જર્સ (FFMCs) અથવા ફોરેક્સ એજન્ટો જે ઓછામાં ઓછા બે વર્ષથી કાર્યરત હોય અને છેલ્લા બે નાણાકીય વર્ષોમાં ₹50 કરોડ (અંદાજે 500 મિલિયન) નું વાર્ષિક સરેરાશ ફોરેક્સ ટર્નઓવર ધરાવતા હોય, તેમને જ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવશે. આ પગલાથી ફોરેક્સ માર્કેટમાં માત્ર સક્ષમ અને અનુભવી ખેલાડીઓ જ ટકી શકશે.

કેન્દ્રીય બેંકે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે, 30 April ના રોજ સૂચિત કરાયેલા નિયમો મુજબ RBI હવે નવી અરજીઓને FFMCs તરીકે ધ્યાનમાં લેશે નહીં. જે સંસ્થાઓ વિદેશી વિનિમય સંબંધિત નવીન પ્રોડક્ટ્સ અને સેવાઓ પ્રદાન કરવા માંગે છે, તેમનો સમાવેશ એડવર્ટાઈઝિંગ કેટેગરી III માં કરવામાં આવશે. આ ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ફોરેક્સ સેક્ટરમાં પારદર્શિતા વધારવાનો અને ગેરકાયદેસર વ્યવહારો પર લગામ કસવાનો છે.

રિઝર્વ બેંકના આ કડક વલણને કારણે આગામી સમયમાં નાના મની ચેન્જર્સ માટે પડકારો વધી શકે છે, જ્યારે મોટી બેંકો અને સ્થાપિત NBFCs નું વર્ચસ્વ વધવાની શક્યતા છે. RBI એ એજન્ટ મોડેલને પ્રોત્સાહન આપીને સેવાઓનો વ્યાપ વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ સાથે જોડાયેલી તમામ સંસ્થાઓએ હવે આ નવા માળખા મુજબ પોતાનું કાર્ય સંભાળવું પડશે, અન્યથા કડક દંડનીય કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.